Ελληνικό Τμήμα Βιολογίας του Εξωκυττάριου Χώρου της ΕΕΒΜΒ
Σκοπός
Εισαγωγικά
Ο εξωκυττάριος χώρος αποτελεί ένα πολύπλοκο δίκτυο μακρομορίων που περιλαμβάνει δομικές πρωτεΐνες, όπως το κολλαγόνο και η ελαστίνη, δομικά και λειτουργικά σύμπλοκα μακρομορίων, όπως οι πρωτεογλυκάνες και το υαλουρονικό οξύ, καθώς και ειδικές πρωτεΐνες, όπως η λαμινίνη και η ινονεκτίνη. Αυτό το δίκτυο μακρομορίων, εκτός από τον κύριο δομικό του ρόλο, ο οποίος επικεντρώνεται στην παροχή μηχανικής στήριξης για την ανάπτυξη των κυττάρων, επιτελεί και σημαντικούς ρυθμιστικούς ρόλους, όπως η κυτταρική προσκόλληση, η μετανάστευση, ο πολλαπλασιασμός και η διαφοροποίηση. Αυτές οι ξεχωριστές κυτταρικές λειτουργίες εξαρτώνται από τη σύσταση και τη δομική οργάνωση των μακρομορίων του εξωκυττάριου χώρου. Η συμμετοχή του εξωκυττάριου χώρου σε παθοφυσιολογικές διαδικασίες έχει κατευθύνει το επιστημονικό ενδιαφέρον προς τη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ της σύστασης του και της ανάπτυξης διαφόρων ασθενειών, με στόχο την κατανόηση των μηχανισμών που προάγουν την εμφάνισή τους και την ανάπτυξη νέων μεθοδολογιών για διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Οι νέες επιστημονικές εξελίξεις στον τομέα, όπως βιοχημικές τεχνικές απομόνωσης και ανάλυσης, τεχνικές μοριακής και κυτταρικής βιολογίας, ανοσοχημεία, καθώς και δομική και μακρομοριακή χημεία, συμβάλλουν σε αυτόν τον σκοπό.
Οι επιστημονικές εξελίξεις τα τελευταία χρόνια οδήγησαν στη δημιουργία διεθνών ερευνητικών κέντρων, δικτύων συνεργασίας και μεταπτυχιακών προγραμμάτων. Επί του παρόντος, η υψηλού επιπέδου έρευνα στον τομέα του εξωκυττάριου χώρου εστιάζεται κυρίως σε τρία επίπεδα:
Σύσταση, δομικός χαρακτηρισμός και οργάνωση των μακρομορίων που αποτελούν τον εξωκυττάριο χώρο,
Σχέση δομής – λειτουργίας, καθώς και ο μεταβολισμός των συστατικών του εξωκυττάριου χώρου,
Διερεύνηση της συμμετοχής και του ρυθμιστικού ρόλου των συστατικών του εξωκυττάριου χώρου στις φυσιολογικές κυτταρικές λειτουργίες και στην ανάπτυξη ασθενειών, και αντίστροφα.
Σύντομο ιστορικό
Σημαντικά Ορόσημα της Ελληνικής Ομάδας Βιολογίας Εξωκυττάριου Χώρου
Η 2η επίσημη συνάντηση της Ομάδας πραγματοποιήθηκε το 1997 και η 3η το 1998, στο πλαίσιο του European Training Program in Microseparation Techniques, μια συνάντηση που διοργάνωσε ο Νίκος Καραμάνος στην Πάτρα. Τον Αύγουστο του 1998, για πρώτη φορά η Ελλάδα εμφανίστηκε ως ανεξάρτητη Ομάδα στο 16ο Συνέδριο της Federation of European Connective Tissue Societies (FECTS) στην Uppsala της Σουηδίας, όπου διεκδίκησε και κέρδισε τελικά τη διοργάνωση του επόμενου (17ου) Συνεδρίου FECTS για το έτος 2000. Η Ελληνική Ομάδα διοργάνωσε το 17ο Συνέδριο FECTS στην Πάτρα, 1-5/7/2000, με μεγάλη επιτυχία. Η συμμετοχή επιστημόνων από την Ευρώπη, τη Βόρεια Αμερική, την Αυστραλία και την Ιαπωνία ξεπέρασε τους 500. Το πρόγραμμα περιλάμβανε 21 κύριες διαλέξεις και 9 διαφορετικά workshops. Το συνέδριο συνέπεσε με την ανακοίνωση της αποκωδικοποίησης του ανθρώπινου γονιδιώματος και την εναρκτήρια ομιλία εκφώνησε η Ελένη Γλύκαντζη – Αρβελέρ, Πρύτανις του Πανεπιστημίου της Ευρώπης και μέλος της UNESCO, με θέμα τη βιοηθική στην επιστήμη.
Η 4η συνάντηση των μελών πραγματοποιήθηκε το 2000 στο Αμφιθέατρο του Ιπποκρατείου Νοσοκομείου στην Αθήνα με διοργανωτή τον Α. Χαρώνη, ενώ η 5η συνάντηση έγινε το 2003 στο Ινστιτούτο Βιολογίας του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» με διοργανωτή τον Δ. Κλέτσα. Η 6η συνάντηση πραγματοποιήθηκε το 2004 στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης με διοργανωτή τον Γ. Κολιάκο. Η 7η συνάντηση έλαβε χώρα το 2005 στο Πανεπιστήμιο Πατρών με διοργανωτή τον Δ. Βύνιο και η 8η το 2006 στο Πανεπιστήμιο Κρήτης με διοργανωτή τον Γ. Τζανακάκη. Η 9η επίσημη συνάντηση πραγματοποιήθηκε το 2007 στο Ινστιτούτο Βιολογίας του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» με διοργανωτή τον Δ. Κλέτσα, ενώ η 10η το 2009 στο Πανεπιστήμιο Πατρών, συνδιοργανωτές οι Ν. Καραμάνος και Δ. Κλέτσας. Στις συναντήσεις αυτές συμμετείχαν διεθνώς αναγνωρισμένοι επιστήμονες, όπως οι Carl-Henrik Heldin και Paraskevi Heldin (Uppsala University), Renato Iozzo (Thomas Jefferson University), Vincent Hascall (Cleveland Clinic Foundation) και Dick Heinegard (Lund University).
Από το 2001, συγκεκριμένες συνεδρίες για τον εξωκυττάριο χώρο οργανώνονται από μέλη της Ομάδας στα Ετήσια Συνέδρια της ΕΕΒΜΒ. Τέτοια γεγονότα έγιναν θεσμός λόγω της δημιουργικής συνεργασίας των επιστημονικών ομάδων στον τομέα. Ως αποτέλεσμα της συνεχούς και επιτυχημένης συνεισφοράς στον χώρο της Βιολογίας Εξωκυττάριου Χώρου, τα μέλη της Ομάδας (με συντονιστή τον Νίκο Καραμάνο) οργανώνουν τα διεθνή προκεχωρημένα μαθήματα διαλέξεων FEBS Advanced Lecture Courses on Matrix Pathobiology, Signaling and Molecular Targets (FEBS-MPST) κάθε δύο χρόνια από το 2007. Η οργανωτική επιτροπή συγκεντρώνει διεθνώς αναγνωρισμένους επιστήμονες ως προσκεκλημένους ομιλητές. Ο κύριος στόχος των συνεδρίων FEBS-MPST είναι να συγκεντρώσει επιστήμονες των βιοεπιστημών σε έναν σημαντικό και ταχέως εξελισσόμενο επιστημονικό τομέα και να δημιουργήσει περιβάλλον άριστης επιστήμης, θερμής συναδελφικότητας, ανταποδοτικής εμπειρίας και κοινωνικών εκδηλώσεων.
Επιπλέον, το Τμήμα Βιολογίας Εξωκυττάριου Χώρου της ΕΕΒΜΒ θα διοργανώσει το 2ο Matrix Biology Europe Conference στην Αθήνα (11-14 Ιουνίου 2016), με την τοπική οργανωτική επιτροπή αποτελούμενη από μέλη του Τμήματος.
